Có ăn vất vả đã cam, không ăn ta nghỉ ta làm làm chi

Direct English translation

If there is food, hardship is worth it; if there is no food, I rest—why should I work?

Equivalent English version

No pay, no work

Giải thích tiếng Việt

Câu này nói rằng chỉ nên chịu khó, vất vả khi có lợi ích hoặc kết quả xứng đáng; nếu làm mà không được hưởng gì thì người ta không muốn tiếp tục. Thường dùng để bộc lộ tâm lý thực dụng hoặc để than phiền khi công sức bỏ ra không đem lại quyền lợi.

English explanation

This proverb means people are willing to endure hardship only when there is some benefit or reward; if there is nothing to gain, they see no reason to keep working. It is used to express a practical, self-interested attitude or to complain when effort brings no return.